Neden hep benzer ilişkiler?

Farklı insanlarla kurulan ilişkilerin benzer bir noktada tıkandığını fark etmek şaşırtıcı olabilir: Hep uzak duran birine yakınlaşmaya çalışmak, yakınlık arttıkça geri çekilmek, kendi ihtiyacını söylemeden karşı tarafın anlamasını beklemek ya da aynı tartışmayı farklı kişilerle yeniden yaşamak. Bu tekrarlar, kişinin ilişkilerde "şanssız" olmasından çok, erken dönemde öğrenilmiş örüntülerle ilgili olabilir.

Şemalar ilişkide nasıl görünür?

Şema terapi çerçevesinde terk edilme, güvensizlik, duygusal yoksunluk, kendini feda ya da boyun eğicilik gibi şemalar, ilişkilerde kimin seçildiğini ve nasıl tepki verildiğini etkileyebilir. Şemalar tanıdık geldiği için kişi, farkında olmadan, onları doğrulayan ilişkilere yönelebilir ya da nötr bir davranışı şemasının gözüyle yorumlayabilir. Örneğin geç gelen bir mesaj, terk edilme teması güçlü biri için "gidiyor" anlamına gelebilir; duygusal yoksunluk teması olan biri ise ihtiyacını dile getirmekten vazgeçmiş olabilir.

Bu örüntülere verilen tepkiler de tekrar eder: Kimi şemasına teslim olur ve benzer ilişkileri sürdürür, kimi yakınlıktan tümden kaçınır, kimi de tam tersini yaparak kontrolü elinde tutmaya çalışır. Çatışma döngüleri çoğu zaman iki kişinin şemalarının birbirini tetiklemesiyle kurulur.

Bireysel çalışma

Bu yazıda anlatılan çalışma, bireysel psikoterapi çerçevesinde yürütülür; çift terapisi değildir. Görüşmelerde ilişkideki kendi payınızı anlamak, ihtiyaçlarınızı ve sınırlarınızı fark etmek, tetiklenen duyguyu o anda tanımak ve alışılmış tepkinin dışında bir seçenek geliştirmek üzerine çalışılır. Amaç, karşı tarafı değiştirmek değil, örüntünün içindeki kendi hareket alanınızı genişletmektir.

Yaklaşımın genel çerçevesi için şema terapi yazısına, çalışılan konular için çalışma alanları sayfasındaki "İlişki sorunları" başlığına bakabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez.